หลายคนที่หันมาดูแลสุขภาพ สายเวท หรือคนที่เน้นกินโปรตีนสูงเพื่อคุมน้ำหนัก มักเคยได้ยินคำกล่าวที่ว่า “กินโปรตีนเยอะ เดี๋ยวไตพัง” หรือ “กินไก่ กินเวย์มากๆ ระวังเป็นโรคไต” ข้อความนี้สร้างความกังวลไม่น้อย และทำให้หลายคนเริ่มลังเลว่า ปริมาณโปรตีนที่กินอยู่ทุกวันนี้ “มากเกินไป” จนส่งผลเสียต่อร่างกายหรือไม่ คำถามคือ ข้อเท็จจริงทางการแพทย์เรื่องนี้เป็น อย่างไร?
เมื่อเราทานอาหารกลุ่มโปรตีน ไม่ว่าจะเป็นเนื้อสัตว์ ไข่ นม หรือโปรตีนจากพืช ร่างกายจะย่อยโปรตีนให้เป็นกรดอะมิโน เพื่อนำไปใช้สร้างกล้ามเนื้อ ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ และสร้างฮอร์โมนต่าง ๆกระบวนการย่อยและเผาผลาญโปรตีนนี้ จะเกิดผลพลอยได้ที่เป็นของเสีย ซึ่งก็คือ สารประกอบไนโตรเจน (เช่น ยูเรีย) โดยของเสียเหล่านี้จะถูกส่งไปที่ “ไต” เพื่อทำการกรองและขับออกจากร่างกายทางปัสสาวะ
เมื่อกินโปรตีนเพิ่มขึ้น ไตต้องทำงานเพิ่มขึ้นเพื่อกรองของเสียจากการย่อยโปรตีน การที่ไตทำงานหนักขึ้นเป็นการปรับตัวตามธรรมชาติ เช่นเดียวกับกล้ามเนื้อหัวใจที่เต้นเร็วขึ้นเวลาเราออกกำลังกาย
1. สำหรับคนที่มีสุขภาพไตปกติ (Healthy Kidneys) งานวิจัยและข้อมูลทางการแพทย์ในปัจจุบันยังไม่พบหลักฐานที่ชัดเจนว่า การรับประทานโปรตีนในปริมาณสูง (High-Protein Diet) ในคนสุขภาพดี จะส่งผลให้เกิดโรคไตหรือทำให้ไตพังในระยะยาว ไตของคนปกติมีความสามารถในการปรับตัวเพื่อกรองของเสียที่เพิ่มขึ้นได้โดยไม่เกิดความเสียหาย
2. สำหรับผู้ที่มีภาวะไตเสื่อม หรือมีโรคไตแฝง (Pre-existing Kidney Disease) กรณีนี้จะแตกต่างอย่างสิ้นเชิง หากคุณมีภาวะไตเสื่อมอยู่แล้ว (ซึ่งหลายคนอาจไม่ทราบเพราะระยะแรกมักไม่แสดงอาการ) การรับประทานโปรตีนปริมาณสูงจะยิ่งเพิ่มภาระให้ไตที่กำลังอ่อนแอ ทำงานหนักจนเสื่อมสภาพเร็วขึ้น ผู้ป่วยกลุ่มนี้จึงจำเป็นต้อง จำกัดปริมาณโปรตีน ตามคำแนะนำของแพทย์
ปัจจัยอื่นที่มักถูกมองข้าม ทำไมบางคนกินโปรตีนแล้วมีปัญหา? ความเสี่ยงอาจไม่ได้มาจากตัว “โปรตีน” เพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากรูปแบบการกินและปัจจัยแวดล้อมอื่น ๆ เช่น แหล่งที่มาของโปรตีน การได้รับโปรตีนจากเนื้อสัตว์แปรรูป (เช่น เบคอน ไส้กรอก) หรือเนื้อแดงติดมันปริมาณมาก มักมาพร้อมกับโซเดียมและไขมันอิ่มตัวสูง ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้เกิดความดันโลหิตสูงและเพิ่มความเสี่ยงโรคไตโดยตรงและทำให้เกิดภาวะขาดน้ำ (Dehydration) เพราะกระบวนการขับของเสียจากโปรตีนต้องใช้น้ำ หากกินโปรตีนสูงแต่ดื่มน้ำน้อย ไตจะต้องทำงานหนักภายใต้ภาวะความเข้มข้นสูง ซึ่งส่งผลเสียต่อระบบกรองของไต นอกจากนี้ต้องพิจารณาโรคร่วมทางสุขภาพเช่น ภาวะความดันโลหิตสูง เบาหวาน และไขมันในเลือดสูง เป็นสาเหตุหลักอันดับต้น ๆ ที่ทำให้ไตเสื่อม โดยที่ไม่เกี่ยวกับการกินโปรตีนเลยด้วยซ้ำ
กลุ่มเป้าหมายปริมาณโปรตีนที่แนะนำต่อวัน
ผู้ที่มีภาวะไตเสื่อม / โรคไตควรรับประทานตามที่แพทย์หรือนักกำหนดอาหารคำนวณให้ สิ่งที่ควรสังเกต ไม่ใช่แค่ “กินอะไร” แต่คือ “สุขภาพไตเราเป็นอย่างไร”หากคุณเป็นคนที่ออกกำลังกาย คุมอาหาร หรือรับประทานโปรตีนสูงอยู่แล้ว สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การตื่นตระหนกและหยุดทานโปรตีน แต่คือการ ตรวจเช็กสุขภาพพื้นฐานของตัวเองโดยการตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อดูค่าการทำงานของไต เช่น ค่า Creatinine, BUN และการวัดค่าการกรองของไต (eGFR) จะช่วยให้คุณทราบว่าไตของคุณสมบูรณ์ดีพอสำหรับการทานอาหารแบบ High-Protein หรือไม่
มุมมองการดูแลสุขภาพแบบตรงจุด ไม่ใช่การทำตามเทรนด์ การงดสารอาหารบางชนิดเพราะความกลัวก็เป็นสิ่งที่ไม่ควรเพราะอาจเกิดโรคอื่นๆตามมาเช่น โรคล้วงคอหลังทานอาหาร การทำความเข้าใจร่างกายของตัวเองอย่างแท้จริงและประเมินความพร้อมของร่างกายจึงเป็นแนวทางที่เหมาะสมในการพิจารณาว่าเราควรทานอะไรในปริมาณเท่าไหร่ การตรวจเช็กการทำงานของไตและระบบเผาผลาญก่อนเริ่มการ diet ช่วยให้ diet ได้อย่างตรงจุดมากขึ้น นอกจากนี้การดื่มน้ำให้เพียงพอ (อย่างน้อย 2.5–3 ลิตรต่อวันเมื่อกินโปรตีนสูง)ช่วยในการทนุถนอมหน่วยไตได้อย่างดี และเน้นโปรตีนคุณภาพดี เช่น ปลา ไข่ อกไก่ หรือโปรตีนจากพืช
สุขภาพของแต่ละคนไม่เหมือนกัน ปริมาณสารอาหารที่ “พอดี” สำหรับเพื่อนของคุณ อาจไม่ใช่ปริมาณที่เหมาะสมสำหรับคุณหากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับโภชนาการ หรือต้องการวางแผนการรับประทานอาหารให้ปลอดภัยต่อสุขภาพในระยะยาว การปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเพื่อประเมินจากผลเลือดและไลฟ์สไตล์จริง จะช่วยให้คุณบรรลุเป้าหมายสุขภาพได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยที่สุด
แต่ละคนมีเป้าหมายสุขภาพและรูปแบบการใช้ชีวิตที่ไม่เหมือนกัน คนสองคนอาจกินโปรตีนในปริมาณเท่ากัน แต่ผลลัพธ์และปฏิกิริยาของร่างกายอาจแตกต่างกันโดยสิ้นเชิง คนหนึ่งที่ออกกำลังกายหนัก อาจต้องการโปรตีนสูงเพื่อสร้างกล้ามเนื้อ ในขณะที่อีกคนอาจมีภาวะไตเสื่อมแฝงโดยไม่รู้ตัว การรับประทานโปรตีนสูงตามเทรนด์จึงอาจสร้างภาระให้ร่างกายโดยไม่จำเป็น
แนวทางของ W9 Wellness Center ให้ความสำคัญกับการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันและแบบเฉพาะบุคคลโดยเริ่มจากการทบทวนพฤติกรรมการกิน ไลฟ์สไตล์ ประวัติสุขภาพ และการวิเคราะห์ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างละเอียดร่วมกัน เพื่อหาจุดสมดุลที่ปลอดภัยและเหมาะสมที่สุดสำหรับคุณ
ตัวเลือกการประเมินเพื่อดูแลสุขภาพไตและโภชนาการที่ W9 Wellness Center
W9 Signature VITAL: หากต้องการประเมินในมิติที่ลึกล้ำขึ้น โปรแกรมนี้ครอบคลุมทั้งการตรวจค่าเคมีพื้นฐาน ระดับฮอร์โมน วิตามิน สารต้านอนุมูลอิสระ การวัดองค์ประกอบร่างกาย (Body Composition Analysis) ไปจนถึงการตรวจสารพิษและโลหะหนัก ซึ่งช่วยให้เห็นภาพรวมของระบบเผาผลาญและการขับของเสียในระดับเซลล์
W9 Standard Check-Up: โปรแกรมตรวจสุขภาพประจำปีเชิงลึกที่ครอบคลุมการตรวจคัดกรองค่าการทำงานของไต (BUN, Creatinine) ตรวจระดับน้ำตาล ไขมันในเลือด และการทำงานของตับ เพื่อประเมินความพร้อมและสุขภาพพื้นฐานของร่างกายอย่างแม่นยำก่อนเริ่มการปรับโภชนาการ
เป้าหมายจึงไม่ใช่การตรวจให้เยอะที่สุด แต่คือการเลือกประเมินสิ่งที่มีความหมายกับสุขภาพของแต่ละคน
Q: จะรู้ได้อย่างไรว่าโปรตีนที่กินอยู่ทุกวันนี้ มากเกินไปจนเริ่มส่งผลเสียต่อไตแล้วหรือยัง? A: อาการไตเสื่อมในระยะแรกมักไม่แสดงสัญญาณเตือนอย่างชัดเจน วิธีเดียวที่จะบอกได้อย่างแม่นยำคือการตรวจเลือดและปัสสาวะเพื่อดูค่าการทำงานของไต (เช่น Creatinine, eGFR และ BUN) ร่วมกับการประเมินปริมาณโปรตีนที่ได้รับจริงต่อวันโดยแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ
Q: ตรวจสุขภาพประจำปีปกติ ค่าไตอยู่ในเกณฑ์ดี แสดงว่ากินโปรตีนได้ไม่จำกัดใช่ไหม? A: ผลตรวจที่ปกติแปลว่าไต ณ ปัจจุบันยังมีสุขภาพดี แต่ไม่ได้หมายความว่าควรทานโปรตีนสูงเกินความจำเป็นอย่างต่อเนื่องโดยไม่ควบคุม เพราะปัจจัยอื่นอย่างปริมาณโซเดียม แหล่งที่มาของโปรตีน และภาวะขาดน้ำ ก็ส่งผลต่อไตในระยะยาวได้เช่นกัน
Q: ถ้าอยากปรับโภชนาการ เพิ่มโปรตีนสร้างกล้ามเนื้อ แต่กังวลเรื่องสุขภาพไต ควรเริ่มอย่างไร? A: ไม่จำเป็นต้องคาดเดาหรือลองผิดลองถูกด้วยตัวเอง ควรเริ่มจากการประเมินสุขภาพพื้นฐานและการทำงานของไตก่อน จากนั้นให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญช่วยคำนวณปริมาณโปรตีนที่เหมาะสมกับเป้าหมายและร่างกายของคุณโดยเฉพาะ
การดูแลสุขภาพที่ยั่งยืนในแบบของ W9 ไม่ใช่การงดหรืออัดสารอาหารตามคำบอกเล่า แต่เป็นการ “ประเมินให้เหมาะกับคนคนนั้น” เพื่อวางแผนการรับประทานโปรตีน อาหารเสริม และการปรับไลฟ์สไตล์บนพื้นฐานของข้อมูลสุขภาพจริง ช่วยให้คุณบรรลุเป้าหมายการมีสุขภาพดีและหุ่นในฝัน โดยไม่สร้างความเสี่ยงต่อไตในระยะยาว
W9 Wellness Center เปิดให้บริการ 2 สาขา
📍สาขาพระราม 9 (อาคารอิตัลไทย เฮ้าส์)
โทร 062-424-2298
📍สาขาแจ้งวัฒนะ (โครงการ Charn Avenue)
โทร 062-424-9429
Line @w9bkkwellness
เขียนและเรียบเรียงโดย
นพ.พิจักษณ์ วงศ์วิศิษฎ์ (หมอบาย)
แพทย์ด้านเวชศาสตร์ชะลอวัยและเวชศาสตร์ป้องกัน
W9 Wellness Center
• ภาวะขาดวิตามินหลายชนิด รวมทั้งภาวะขาดวิตามินดี มีความสัมพันธ์กับภาวะ ซึมเศร้า•
อยากท้อง อยากมีลูกปีมังกร ก็เป็นอีกหนึ่งความตั้งใจของคุณพ่อคุณแม่หลาย ๆ คู่ที่อยากจะให้ลูกเกิดในปีนี้
หลายคนตื่นขึ้นมาในตอนเช้าด้วยความรู้สึก เหนื่อย หมดไฟ เครียดเรื้อรัง ทั้งที่ยังไม่ได้เริ่มงาน
